Kāore e whakaaetia ana kia tukuna anō ngā taunakitanga mō tēnei Paerewa Paetae ki 92093 (1.2) Te Whakapuaki whakaaro e pā ana ki tētahi horopaki e ora nei te reo.

Ka whakaemihia ngā taunakitanga mō tēnei Paerewa Paetae i tētahi, i ētahi kōrerorero rānei. Me karawhiu te kōrerorero i te mura o te ahi e kitea ai tā te ākonga whakamahi i te reo Māori ā-waha hei urupare i ngā pārongo, i ngā ariā me ngā whakaaro.   

E whakaaetia ana kia mahi takirua, kia mahi ā-rōpū rānei ngā ākonga. Mēnā e mahi ā-rōpū ana ngā ākonga, me ōrite te roa o tā rātou whai wāhi atu e rakawa ai te reo hei whakatutuki i ngā hiahia o te Paerewa.  

Ka kohia ngā taunakitanga mō tēnei Paerewa Paetae i tētahi, i ētahi kōrerorero rānei. Me kōrero ngā ākonga mō tētahi horopaki (ngā kaupapa me ngā wheako e hāngai ana rānei), ā, me pērā te nui o te whakamahinga o te reo e tutuki ai ngā hiahia o tēnei Paerewa.  

Me 2-3 meneti te reo o te whai wāhi atu a ia ākonga ki te kōrerorero. Me te aha, mēnā e rua ana ngā ākonga, ka 4-6 meneti te roa o te kōrerorero.  

Hei wāhanga ki te hōtaka ako, me whakarite e te pouako ngā āheinga e wātea ai ngā ākonga ki te whakaharau i te kōrerorero ki te reo Māori ki ō rātou hoa ako, e pai ai te tūhuraina o ngā rautaki reo me ngā rautaki whakakōrero kua tukuna ki a rātou.  

Kāore e whakaaetia ana te whakaharatau a ngā ākonga i te ngohe tonu me tōna hoa, ōna hoa rānei, i mua i te aromatawai. Arā, me kaua rātou e āta whakarite, me kaua rānei e tukua ki a rātou te rārangi pātai, te āhua rānei o te whai wāhi a tō rātou hoa, ō rātou hoa rānei, i te kōrerorero e karawhiua ana. Mā te pouako rānei e kōwhiri ngā hoa kōrero, me unu rānei ngā ingoa i tētahi pōtae i te rā tonu o te aromatawai.  

Kāore tō ihu e puta i ngā herenga o te Paerewa Paetae nei ki te ako ā-kākā koe, ki te whakaritea rānei he whakaari. Heoi, ka āhei ngā ākonga ki te whakaharatau i te reo me mātua kōrero e tutuki pai ai tētahi ngohe aromatawai. 

Mō ia kōrerorero ka tukuna mai hei taunakitanga me:  

• kotahi anake te ataata kua rekoatahia kāore he panonitanga (kāore i kotikotia)  
• ngāwari te rongo, me mārama hoki te kite me te tautohu i ia ākonga.  

E āhei ana ngā kaiaromatawai ki te:  

• hoatu whakaahua, taputapu rānei ki ngā ākonga hei akiaki i te kōrerorero, mēnā kāore he tuhinga reo Māori o runga
• whakahoki kōrero atu ki ngā ākonga i muri i te kōrerorero tuatahi, mēnā ka nui ake i te kotahi ngā tāpaenga kōrerorero, heoi, me kaua e tīrewa i ngā whakaritenga a ngā ākonga mō ngā āheinga kōrerorero e tū mai nei.   

E āhei ana ngā ākonga ki te:  

• toro atu ki ngā taputapu kua tukuna e te kaiaromatawai.   

Kāore e āhei ana ngā ākonga ki te:  

• whakaharatau i ngā kōrero ōrite me t/ōna hoa kōrero i mua i te aromatawai  
• ako ā-kākā, te tuhi i tētahi whakaari rānei  
• whiwhi i ngā akoranga tīrewa, i ngā tohutohu, i ngā whakaakoranga, i ētahi atu momo kōrero āwhina rānei i te wā o te aromatawai  
• whakamahi i ngā pitopito kōrero mō te reo Māori, i ngā rauemi ako i te reo, i ngā papakupu rānei i te wā o te aromatawai. 

Ngā herenga e motuhake ana ki te Paerewa

Kāore e whakaaetia ana kia tukuna anō ngā taunakitanga mō tēnei Paerewa Paetae ki 92092 (1.1) Te kōrerorero i ngā pārongo, i ngā ariā me ngā whakaaro.

Me kotahi te tūmahi ka tukuna. Me kōwhiri e ngā ākonga te momo whakatakotoranga hei whakaatu i ā rātou akoranga.  

E āhei ana kia tukuna ngā mahi ki te reo Māori ā-waha rānei, ā-tuhi rānei, ki ngā mea e rua rānei. Ki te kōwhiria te reo ā-waha, ka āhei ngā ākonga ki te tuhi i ā rātou kōrero hei whakarite i a rātou mō te aromatawai. Kāore te tuhinga e aromatawaitia. Ki te kōwhiria ngā mea rua, me haere ngātahi te reo ā-tuhi me te reo ā-waha. Kāore e tutuki i ngā ākonga ngā paearu o tēnei Paerewa Paetae ki te pānui noa rātou i ngā mahi i tukuna atu hei taunakitanga ā-tuhi.  

E rawaka ai ngā taunakitanga e tutuki ai tēnei Paerewa Paetae, me oti i a ngā ākonga:  

• tētahi taunakitanga ā-tuhi e 200-250 kupu ana te roa  
• tētahi taunakitanga ā-waha rānei e āhua 1-1.5 meneti ana te roa
• ko ngā mea e rua rānei, ā, rapua te kauhanganui (hei tauira, kia 120-150 kupu te taunakitanga ā-tuhi, kia 40 hēkona hoki te roa o te taunakitanga ā-waha).  

Me āhei ngā ākonga ki te kōrero i ngā pārongo e hāngai ana ki te ora o te reo i ngā horopaki o tēnei Paerewa Paetae. Me whai wāhi atu te whakahāngai ki ngā kaupapa me ngā wheako i ngā horopaki ahurea Māori e hāngai ana ki te ora, ki te whakatairangatia rānei o te reo Māori.  

E pai ana kia kotahi, kia neke atu rānei ngā tāngata i ngā taunakitanga ka tukuna, engari ka aromatawaitia te ākonga i tōna kotahi. Ki te whāia te huarahi o te mahi tahi ki te kohikohi taunakitanga, me mātua whakarite ngā kaiwhakawā kia eke i ia ākonga ngā herenga o te Paerewa Paetae me tōna kotahi.  

E whāiti ana te whai wāhi atu a te kaiwhakawā i te wā e rere ana te aromatawai ki te whakahoki kōrero e pā ana ki ngā tukanga anake o ngā mahi, hei tauira, ki te whakatakoto, ki te hoahoa, ki te oro, ki te atatata, me te kounga o te ataata. Me kaua ngā kaiwhakawā e whakahoki kōrero ā-waha, ā-tuhi rānei, e pā ana ki te reo o te ākonga.  

Me mātua whakawā anake ngā kaiwhakawā i te kounga o te reo o ngā ākonga.   

Kāore ngā ākonga e āhei ki te:

• te tārua i ngā rerenga, i ngā tīpakonga rānei i tētahi puna me te kore e tino mirimiria
• te whakamahi i tētahi hangarau reo ā-matihiko (pēnei i ngā kaiwhakamāori), atu i ngā papakupu. Me tautauāmoa te mahi a ngā ākonga e puta ai tō rātou ake reo i te aromatawai.  
• kia tohu tētahi atu i ō hapa, kia ētitahia, kia whakatikaina rānei ō mahi e tētahi atu i mua i tō tuku kia aromatawaitia.