Hei Mahi

Ki te pouako: E pai ana kia whakamahia kautia tēnei Ngohe Aromatawai, e pai hoki ana kia mirimiria e te kaiako, kia mātua tutuki tonu te katoa o ngā herenga o te Paerewa Paetae nei. Me muku tēnei pouaka pātuhi i mua i te tuku atu i te ngohe ki āu ākonga.  

Ki te pouako: E pai ana kia whakamahia kautia tēnei Ngohe Aromatawai, e pai hoki ana kia mirimiria e te kaiako, kia mātua tutuki tonu te katoa o ngā herenga o te Paerewa Paetae nei. Me muku tēnei pouaka pātuhi i mua i te tuku atu i te ngohe ki āu ākonga.  

Ka kōwhiri koe i tētahi tūmomo nō tētahi pekanga o Te Ao Haka, ka whakaaturia ai mai i te tīmatatanga ki te mutunga i tētahi horopaki whakataetae.  

Ka kōwhiri koe i tētahi tūmomo nō tētahi pekanga o Te Ao Haka, ka whakaaturia ai mai i te tīmatatanga ki te mutunga i tētahi horopaki whakataetae.  

I tēnei ngohe

Te wāhanga 1

Ka whai wāhi koe ki tētahi rōpū e tū ana i tētahi whakataetae Te Ao Haka.  

Ko ngā tūmomo me ngā pekanga ka whakaaturia e koe, kāore e kore, ka kōwhiria māu e tō kaiako, e tō kaiako haka rānei. Heoi, kei a koe te tikanga mō te pekanga me te tūmomo e hiahia nei koe kia aromatawaitia i te whakataetae. Me mātua mārama koe ki te kāhua o te pekanga.  

Ki te taea e koe te rapu ngā ataata o whakaaturanga kē, mātakihia, ka whakaaro ai ki te āhua e kawea ai, e karawhiua ai, e whakatinanahia ai hoki e rātou te kāhua o te pekanga e whakaaturia ana e rātou, tae noa atu ki ngā rerekētanga ā-iwi.  

Te wāhanga 2

Me whakaharatau, me whakaharatau, me whakaharatau!  

Me whakaharatau tō whakaaturanga. Me wānanga tō koutou rōpū ki te whiriwhiri i ngā take, ā, me pēhea e whakarākeitia ai tō koutou whakaaturanga. Me whakaaro ki te āhua e mahi ngātahi ai koutou ko tō rōpū, ā, ka pēhea te whai wāhi atu o tōu whakaaturanga whaiaro ki te whakaaturanga katoa.  

Me whakaharatau e pūmau ai te hiringa, te ū, me te tika, puta noa i te tūmomo. Me mahi ngātahi ki tō rōpū hei waihanga i tētahi whakaaturanga pai hei mātakitaki atu.  

Me hopu ō whakaharatau, me pōhiri rānei tētahi tangata e whakapono nei koe, pēnei i tō kaiako, i tētahi hoa, i tētahi nō te whānau, i te kaumātua rānei ki te mātakitaki me te whakahoki kōrero ki a koe e pai ake ai, e pakari ake ai hoki tō whakaaturanga.

Me ui koe ki a koe anō:  

  • kei te pūmau tō aro, puta noa i te whakaaturanga
  • kei te mārama te kitea o te kāhua o te pekanga i tō whakaaturanga, tae noa atu ki ngā rerekētanga ā-iwi, ā-hapū, ā-rohe rānei
  • ka tūhono rānei koe ki tō minenga, ka warea hoki rātou i tō whakaaturanga
  • kei te whakatinana koe i te kāhua o te pekanga i roto i ō nekehanga, i tō reo, me ō whakapuakanga.

Te wāhanga 3

Ko Te Rā Whakaaturanga! Kua rite koe ki te eke ki te atamira. Kua whakaritea katoatia ngā āhuatanga hei āwhina i a koe ki te eke ki ngā taumata e taea ana.  

  • Me whakamōhio tō kaiako ki te pekanga me te tūmomo kua kōwhiria e koe kia aromatawaitia.
  • Tirohia kia kitea ai e rite ana ngā kākahu, ngā whakakai, ngā taputapu mō te whakaaturanga (pēnei i te pari, i te tātua, i te piupiu, i te poi, i te rākau rānei).
  • Karawhiua tētahi whakaharatau me tētahi ngohe e whakarite ana i te korokoro e māia ake ai koe i mua i tō eke ki te atamira.  
  • Me mātua whakarite kia hopukina tō whakaaturanga e tō kaiako, e tētahi rānei o tō whānau e whakapono nei koe.  

Karawhiua! 

Te wāhanga 1

Ka whai wāhi koe ki tētahi rōpū e tū ana i tētahi whakataetae Te Ao Haka.  

Ko ngā tūmomo me ngā pekanga ka whakaaturia e koe, kāore e kore, ka kōwhiria māu e tō kaiako, e tō kaiako haka rānei. Heoi, kei a koe te tikanga mō te pekanga me te tūmomo e hiahia nei koe kia aromatawaitia i te whakataetae. Me mātua mārama koe ki te kāhua o te pekanga.  

Ki te taea e koe te rapu ngā ataata o whakaaturanga kē, mātakihia, ka whakaaro ai ki te āhua e kawea ai, e karawhiua ai, e whakatinanahia ai hoki e rātou te kāhua o te pekanga e whakaaturia ana e rātou, tae noa atu ki ngā rerekētanga ā-iwi.  

Te wāhanga 2

Me whakaharatau, me whakaharatau, me whakaharatau!  

Me whakaharatau tō whakaaturanga. Me wānanga tō koutou rōpū ki te whiriwhiri i ngā take, ā, me pēhea e whakarākeitia ai tō koutou whakaaturanga. Me whakaaro ki te āhua e mahi ngātahi ai koutou ko tō rōpū, ā, ka pēhea te whai wāhi atu o tōu whakaaturanga whaiaro ki te whakaaturanga katoa.  

Me whakaharatau e pūmau ai te hiringa, te ū, me te tika, puta noa i te tūmomo. Me mahi ngātahi ki tō rōpū hei waihanga i tētahi whakaaturanga pai hei mātakitaki atu.  

Me hopu ō whakaharatau, me pōhiri rānei tētahi tangata e whakapono nei koe, pēnei i tō kaiako, i tētahi hoa, i tētahi nō te whānau, i te kaumātua rānei ki te mātakitaki me te whakahoki kōrero ki a koe e pai ake ai, e pakari ake ai hoki tō whakaaturanga.

Me ui koe ki a koe anō:  

  • kei te pūmau tō aro, puta noa i te whakaaturanga
  • kei te mārama te kitea o te kāhua o te pekanga i tō whakaaturanga, tae noa atu ki ngā rerekētanga ā-iwi, ā-hapū, ā-rohe rānei
  • ka tūhono rānei koe ki tō minenga, ka warea hoki rātou i tō whakaaturanga
  • kei te whakatinana koe i te kāhua o te pekanga i roto i ō nekehanga, i tō reo, me ō whakapuakanga.

Te wāhanga 3

Ko Te Rā Whakaaturanga! Kua rite koe ki te eke ki te atamira. Kua whakaritea katoatia ngā āhuatanga hei āwhina i a koe ki te eke ki ngā taumata e taea ana.  

  • Me whakamōhio tō kaiako ki te pekanga me te tūmomo kua kōwhiria e koe kia aromatawaitia.
  • Tirohia kia kitea ai e rite ana ngā kākahu, ngā whakakai, ngā taputapu mō te whakaaturanga (pēnei i te pari, i te tātua, i te piupiu, i te poi, i te rākau rānei).
  • Karawhiua tētahi whakaharatau me tētahi ngohe e whakarite ana i te korokoro e māia ake ai koe i mua i tō eke ki te atamira.  
  • Me mātua whakarite kia hopukina tō whakaaturanga e tō kaiako, e tētahi rānei o tō whānau e whakapono nei koe.  

Karawhiua! 

Whakatauira atu i tō mahi

Me whakaatu tētahi tūmomo katoa nō tētahi pekanga o Te Ao Haka i te horopaki o tētahi whakataetae.  

E whakaaetia ana kia neke atu i te kotahi te pekanga ka whakaaturia e koe i te whakataetae, heoi, ko tō tūmomo kotahi anake i tō pekanga i kōwhiria ai e koe i mua, ka aromatawaitia. Me mātua whakamōhio e koe tō kaiako ki te pekanga whāiti me te tūmomo e hiahia nei koe kia aromatawaitia.  

Me mātua hopu tēnei whakaaturanga mō te arowatawai me ngā mahi mātairua.  

Kāore ngā mahi whakariterite, ngā rangahau, ngā whakaharatau rānei i mua o te aromatawai e aromatawaitia. Ko ngā taunakitanga mō tēnei Paerewa Paetae ka ahu pū mai i tō whakaaturanga.  

Me whakaatu tētahi tūmomo katoa nō tētahi pekanga o Te Ao Haka i te horopaki o tētahi whakataetae.  

E whakaaetia ana kia neke atu i te kotahi te pekanga ka whakaaturia e koe i te whakataetae, heoi, ko tō tūmomo kotahi anake i tō pekanga i kōwhiria ai e koe i mua, ka aromatawaitia. Me mātua whakamōhio e koe tō kaiako ki te pekanga whāiti me te tūmomo e hiahia nei koe kia aromatawaitia.  

Me mātua hopu tēnei whakaaturanga mō te arowatawai me ngā mahi mātairua.  

Kāore ngā mahi whakariterite, ngā rangahau, ngā whakaharatau rānei i mua o te aromatawai e aromatawaitia. Ko ngā taunakitanga mō tēnei Paerewa Paetae ka ahu pū mai i tō whakaaturanga.  

Te horopaki

Te roanga o te wā

Mā te kaiako e tuku. 

Te tīmata 

Me kōwhiri koe i tētahi pekanga hei rangahau, hei whakaharatau, hei whakaatu hoki māu.  

Ko ngā pekanga, ko:

  • te mōteatea
  • te waiata ā-ringa
  • te poi
  • te haka, te haka wahine
  • te whakaeke
  • te whakawātea. 

Whakaarotia:  

  • te wā e tū ai tō whakataetae
  • te nui o te wā kei a koe ki te whakariterite
  • ngā āhuatanga e motuhake ai ngā pekanga o Te Ao Haka
  • ngā mahi me oti i a koe hei whakapakari i ō pūkenga puta noa i ngā āhuatanga tāpua
  • ko tēhea te pekanga e āhei ai koe ki te whakaatu i ō pūkenga pai katoa mā roto mai i tētahi whakaaturanga āhuareka
  • te uruparenga e hiahia nei koe i tō minenga i tō whakaaturanga.  

Te roanga o te wā

Mā te kaiako e tuku. 

Te tīmata 

Me kōwhiri koe i tētahi pekanga hei rangahau, hei whakaharatau, hei whakaatu hoki māu.  

Ko ngā pekanga, ko:

  • te mōteatea
  • te waiata ā-ringa
  • te poi
  • te haka, te haka wahine
  • te whakaeke
  • te whakawātea. 

Whakaarotia:  

  • te wā e tū ai tō whakataetae
  • te nui o te wā kei a koe ki te whakariterite
  • ngā āhuatanga e motuhake ai ngā pekanga o Te Ao Haka
  • ngā mahi me oti i a koe hei whakapakari i ō pūkenga puta noa i ngā āhuatanga tāpua
  • ko tēhea te pekanga e āhei ai koe ki te whakaatu i ō pūkenga pai katoa mā roto mai i tētahi whakaaturanga āhuareka
  • te uruparenga e hiahia nei koe i tō minenga i tō whakaaturanga.